De geschiedenis van het muselet-plaatje (de champagnecapsule)

Waar dienen de muselet en het plaatje voor?

De muselet is dat kleine gedraaide ijzerdraadje dat de kurk van mousserende wijnen bedekt. Zijn taak: de druk van het koolzuurgas beheersen, meerdere malen die van een autoband, en voorkomen dat de kurk er zomaar uit schiet. Maar een ijzerdraad alleen zou de kurk beschadigen en insnijden. Daar komt het muselet-plaatje om de hoek kijken: een klein, meestal rond metalen onderdeel, geplaatst tussen de draad en de kurk om de druk te verdelen en de kurk te beschermen.

Een uitvinding uit de 19e eeuw

De muselet ontstaat in de 19e eeuw, in een tijd waarin de champagnehuizen een product veiliger willen maken dat bekendstond om zijn soms explosieve kurken. De uitvinding wordt gewoonlijk toegeschreven aan Adolphe Jacquesson, rond 1844, al blijven de bronnen, zoals vaak bij ambachtelijke innovaties uit die periode, fragmentarisch en de data bij benadering. Wat wel zeker is, is dat het systeem zich snel doorzet in de hele regio.

Van eenvoudig technisch onderdeel tot uitingsmiddel

Lange tijd blijft het plaatje anoniem en puur functioneel. Later beseffen producenten dat het een zichtbare ruimte biedt, net onder de muselet, waar een naam, een wapenschild of een motief op kan worden aangebracht. Het plaatje wordt dan een echt miniatuur visitekaartje, bedrukt of geëmbosseerd, dat elk huis op zijn eigen manier personaliseert.

Deze ontwikkeling leidt veel later tot een volwaardige verzamelhobby: de placomusofilie. Liefhebbers, placomusofielen genoemd, gaan deze kleine plaatjes bewaren, ruilen en ordenen, waardoor een eenvoudig sluitaccessoire verandert in een erfgoedobject en een populaire passie.

Een ongelooflijke verscheidenheid aan tekeningen

Precies deze grafische verscheidenheid maakt het hele belang van de collectie uit:

• Plaatjes van grote champagnehuizen, met klassieke en elegante ontwerpen.
• Plaatjes van kleine producenten of wijnbouwers, vaak zeldzamer.
• Thematische series (sport, streken, evenementen, personages).
• Speciale of herdenkingsedities, zeer gewild bij verzamelaars.

Ook vandaag nog kan elke nieuwe cuvée een nieuw plaatje herbergen, wat de nieuwsgierigheid en het enthousiasme levend houdt van een gemeenschap die altijd op zoek is naar het ontbrekende exemplaar.